Gazprom recordhouder investeringen in olie en gas

Het Russische energiebedrijf Gazprom zal dit jaar meer dan 1,57 triljoen roebel aan kapitaalinvesteringen realiseren. Dat komt overeen met een bedrag van 51 miljard dollar kapitaalinvesteringen realiseren. Daarmee zet Gazprom volgens het persbureau RIA Novosti een nieuw record voor de sector van olie en gas neer. Tot nu toe stond het record op naam van het Braziliaanse Petrobras, dat in zijn nieuwe vijfjarenplan ongeveer 224,7 miljard dollar aan investeringen heeft voorzien. Dat komt overeen met een bedrag van bijna 45 miljard dollar per jaar.

Het grootste gedeelte van de investeringen van Gazprom is voorzien voor de Yamal-gasprojecten in het poolgebied. "Daar moet Gazprom onder zware klimaatvoorwaarden een nieuwe infrastructuur opzetten om de afnemende productie van de grote veleden van Medvezhye, Yamburg en Urengoi in West-Siberië te compenseren," wordt er opgemerkt. "Tegen het einde van het decennium moet Yamal tussen 20 procent en 25 procent van de productie van Gazprom vertegenwoordigen."

"Tot nu toe kan Gazprom zijn investeringsprojecten met eigen fondsen financieren," merkt Denis Borisov, analist bij Nomos Bank, op. "Dat zou echter kunnen veranderen indien het concern grote overnames zou realiseren." Gazprom heeft investeerders al gewaarschuwd voor een groeiende concurrentie in Europa, terwijl ook gewezen worden op de zwaardere belastingen door de Russische overheid. Er wordt aan toegevoegd dat er geen zekerheid is over het niveau van de binnenlandse gasprijzen.

Natuurlijk gas heeft weinig impact op klimaatverandering

Hoewel de verbranding van gas veel minder koolstofdioxide produceert dan steenkool, zou een omschakeling naar natuurlijk gas nauwelijks een remmende invloed hebben op de klimaatverandering. Dat is de conclusie van een onderzoek aan het Amerikaanse National Center for Atmospheric Research (NCAR). De impact van een omschakeling zou volgens de onderzoekers pas na vele decennia enigszins voelbaar zijn en de klimaatverandering slechts marginaal kunnen beïnvloeden.

"De impact van fossiele brandstoffen op het klimaat is bijzonder complex," voert onderzoeksleider Tom Wigley aan. "Hoewel steenkool bijdraagt tot de opwarming van het klimaat door de uitstoot van koolstofdioxide, produceert de sector ook relatief grote hoeveelheden sulfaten en andere stofdeeltjes die weliswaar slecht zijn voor het leefmilieu, maar de aarde afkoelen door het inkomend zonlicht te blokkeren. Bovendien wordt het probleem nog complexer door onzekerheid over de hoeveelheid methaan, dat ook bijdraagt tot de klimaatverandering, die bij het gebruik van gas vrijkomt."

Het computermodel van Wigley voert aan dat een wereldwijde gedeeltelijke overschakeling van steenkool op gas tot het midden van de eeuw voor een lichte versnelling van de klimaatverandering zou zorgen indien gasactiviteiten geen methaan zouden lekken. Wanneer er wel methaan zou vrijkomen, zou die versnelling tot het midden van de tweeëntwintigste eeuw duren. Daarna zou het gebruik van gas de opwarming van het klimaat beginnen af te remmen, maar slechts voor enkelen tienden van een graad.

Vladimir Poetin zaait twijfel over Southstream-pijpleiding

De Russische eerste minister Vladimir Poetin overweegt om tankers in te zetten om gasvoorraden van Rusland door de Zwarte Zee naar Europa te transporteren. Die plannen doen twijfels rijzen over de toekomst van de Southstream-pijpleiding. De Russische premier heeft alvast aan Sergei Shmatko, Russisch minister van energie, de opdracht gegeven om de mogelijkheden te onderzoeken om installaties te laten bouwen om het gas om te zetten in vloeibare vorm voor het transport met tankers.

De plannen van Poetin zouden een belangrijke impact kunnen hebben op de toekomstige gasbevoorrading van Europa," meldt de Russische krant The Moscow Times. "Vladimir Poetin stelde echter dat de bouw van de installaties aan de Zwarte Zee complementair zouden kunnen zijn aan de pijpleiding." Het Russische gasconcern Gazprom en zijn Italiaanse sectorgenoot Eni zouden tot 10 miljard euro investeren om tegen het midden van het decennium met de Southstream-pijpleiding een verbinding onder de Zwarte Zee naar Bulgarije aan te leggen, met een verdere vertakking naar Oostenrijk en Italië.

Minister Shmatko had aan de Russische premier gesteld dat de Europese Commissie een aantal alternatieven voor de Southstream-pijpleiding had voorgesteld, waaronder het vervoer met gastankers. "Dat wordt echter door woordvoerders van de Europese Commissie ontkend," voert The Moscow Times nog aan. "Volgens een aantal analisten zou een combinatie van beide projecten echter geen zin hebben, waarbij opgemerkt wordt dat installaties voor vloeibaar gas minder capaciteit zouden hebben dan de pijpleiding."

Gazprom overweegt bouw raffinaderij op Sakhalin

Het Russische gasconcern Gazprom overweegt om een raffinaderij te bouwen op Sakhalin. Dat heeft Alexei Miller, chief executive van Gazprom, bekend gemaakt. Verscheidene internationale consortia zijn op Sakhalin actief met miljardenprojecten voor de export van ruwe olie. Miller vertelde aan Alexander Khoroshavin, gouverneur van Sakhalin, dat Gazprom tegen het einde van het jaar een investeringsplan voor de raffinaderij zou voorleggen.

Met de raffinaderij zou Gazprom efficiënter gebruik willen maken van de voorraden die het concern wil produceren in de offshore-velden van Sakhalin-3, die volgens een aantal experts de meest veelbelovende projecten omvatten die de Russische energieproducent in het Sakhalin-gebied heeft opgezet. Het is niet duidelijk wanneer Gazprom de eerste olie uit Sakhalin-3 zal produceren, maar alleen al het Kirinsky-blok in het gebied zou ongeveer 600 miljoen ton tot 700 miljoen ton olie omvatten. Dat zou op zich al voldoende zijn om de raffinaderij rendabel te maken.

Volgens een aantal experts is het weinig waarschijnlijk dat Gazprom de nieuwe raffinaderij zal gebruiken voor het verwerken van de productie van andere consortia in het Sakhalin-gebied. Er wordt aan toegevoegd dat Gazprom wellicht de installaties zal reserveren voor de eigen productie. Volgens de regionale overheid zal de productie van het Sakhalin-gebied tegen het einde van het decennium van 15 miljoen ton tot 23 miljoen ton toenemen.

Gas goedkope oplossing voor Europese milieudoelen

Om de milieudoelen van de Europese Unie te halen, is het goedkoper om gas te gebruiken dan bijvoorbeeld windenergie. Dat is de conclusie van een rapport van het bureau McKinsey voor een coalitie gasproducenten. Daarmee hoopt het gasconsortium te bereiken dat de Europese Unie bij zijn duurzame energiedoelstellingen het gebruik van gas niet zou proberen af te bouwen. Volgens het rapport kan de Europese Unie bij het behalen van de milieudoelstellingen voor het midden van de eeuw 900 miljard euro besparen als er meer gasfabrieken in plaats van windturbines zouden worden gebouwd.

"In het rapport voert de coalitie - met onder meer Gazprom, Eni, Qatar Petroleum en Shell - dat gas een zuivere, overvloedige en relatief goedkope vorm van energie is," aldus de Britse krant The Guardian. In het rapport wordt opgemerkt dat de bouw van duizenden windmolens en energienetten een bijzonder zware investering vergt. Er wordt aan toegevoegd dat het goedkoper is om de koolstofdioxide die vrijkomt bij het opwekken van energie uit gas, op te slaan onder de grond.

McKinsey merkte ook op dat de grotendeels onontwikkelde Europese voorraden van shalegas op basis van de huidige reserves de behoefte van het continent voor dertig jaar zou kunnen dekken. Een woordvoerder van Friends of the Earth merkt echter op dat het niet zinvol is om te experimenteren met een risicovolle energiebron zoals shalegas wanneer men de beschikking heeft over een bewezen technologie zoals hernieuwbare alternatieven en ook de nadruk zou moeten worden gelegd op energie-efficiëntie.

Chinese gasconsumptie stijgt dit jaar met 50 procent

China zal dit jaar 130 miljard kubieke meter gas nodig hebben. Dat is een stijging met 20 procent tegenover vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van de Chinese National Energy Adminstration. Ook vorig jaar werd een groei met 20 procent opgetekend. De Chinese gasproductie zal volgens het rapport dit jaar met 16 procent stijgen tot 110 miljard kubieke meter. Het voorbije jaar werd de Chinese gasproductie met 12 procent opgedreven. Het voorbije jaar importeerde China 9,3 miljoen ton gas. Dat was een stijging met 75 procent tegenover het jaar voordien.

"De verdere uitbreiding van de Chinese gasnetwerken zal ervoor zorgen dat de consumptie de volgende jaren snel blijft stijgen," merkt Wang Siqiang, vice-directeur van de National Energy Administration, op tegenover China Daily. "De economische ontwikkeling van gebieden zoals Bohai Bay, en de delta-regio's van de Yangtze River en Pearl River, zal ook daar het gasverbruik gevoelig opdrijven." Analisten waarschuwen wel dat gas een prijsnadeel heeft tegenover steenkool en wellicht in de toekomst nog duurder zal worden.

Aangezien China op dit ogenblik een piek kent in de verstedelijking en industrialisatie, zal de gasconsumptie volgens Lin Boqiang, directeur van het China Center for Energy Economics Research aan de Xiamen University, de volgende tien jaar meer dan 20 procent stijgen. Xu Bo, analist bij China National Petroleum Corporation, berekende dat China het voorbije jaar 9 miljoen ton gas heeft geproduceerd. Die productie zou volgens hem dit jaar een productieniveau van 19 miljoen ton bereiken.

Litouwen vraagt Europees optreden tegen Gazprom

Litouwen heeft aan de Europese Commissie gevraagd om een onderzoek op te starten wegens marktmisbruik door het Russische gasbedrijf Gazprom. Arvydas Sekmokas, minister van energie van Litouwen, vraagt dat de Europese Commissie van Gazprom zou eisen dat bij de gasbevoorrading een transparant, redelijk en ondiscriminerend beleid zou hanteren. Gazprom maakte vorige maand bekend dat Litouwen, in tegenstelling tot buurlanden Letland en Estland geen kortingen op zijn gasfactuur zou krijgen.

Reden voor het schrappen van de korting zou de beslissing van Litouwen zijn geweest om zijn gasindustrie te herschikken. Litouwen maakte eerder bekend voor 1.000 kubieke meter Russisch gas ongeveer 100 dollar meer te moeten betalen dan Duitsland. "Litouwen wordt gestraft omdat het land de concurrentie probeert te verhogen en een Europese gasmarkt probeert te creëren," merkt minister Sekmokas op. "Gazprom probeert de potentiële concurrentie uit te schakelen en de vorming van een eengemaakte Europese gasmarkt te verstoren."

Litouwen besliste in mei vorig jaar om de gasverkoop en de infrastructuur-eigendom van zijn gasbedrijf Lietuvos Dujos op te splitsen. Dat leverde het land heel wat kritiek op van het Russische Gazprom en het Duitse Eon, de meerderheidsaandeelhouders van Lietuvos Dujos. De maatregel vormt volgens de Litouwse regering echter een onderdeel van het streven van de Europese Commissie om dominante energiebedrijven te verplichten hun transportnetwerken open te stellen voor concurrenten.

China gaat gastankers bouwen voor ExxonMobil en Mitsui

De Chinese scheepsbouwer China State Shipbuilding Corporation (CSSC) heeft een contract ondertekend met het Amerikaanse ExxonMobil en het Japanse Mitsui voor de bouw van vier tankers voor het transport van vloeibaar gas. De schepen zullen worden gebouwd op de scheepswerven van Hudong-Zhonghua Shipbuilding, een dochteronderneming van China State Shipbuilding. Het is de eerste keer in de geschiedenis dat China dergelijke schepen zal bouwen voor buitenlandse opdrachtgevers.

De schepen moeten over vier en vijf jaar worden opgeleverd. De gastankers zullen worden gebruikt om vloeibaar gas vanuit Australië en Papoea Nieuw Guinea naar China te transporteren. Twee jaar geleden sloot de Amerikaanse petroleummaatschappij ExxonMobil een contract met de Chinese gasproducent PetroChina en de Chinese raffinaderij Sinopec om jaarlijks ongeveer 425 miljoen ton vloeibaar gas per jaar te transporteren. De schepen vervoeren het gas aan een temperatuur van 163 graden celcius onder nul.

Tot nu toe waren slechts een beperkt aantal landen - zoals de Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea - in staat om schepen voor het transport van vloeibaar gas te bouwen. Hudong-Zhonghua Shipbuilding is de enige Chinese scheepswerf die tankers voor vloeibaar gas kan bouwen. Het eerste schip werd vier jaar geleden opgeleverd. Inmiddels zijn er vijf schepen opgeleverd en is een zesde exemplaar in opbouw. Financiële details over de transactie werden niet bekend gemaakt.

Gazprom werkt nog altijd van een Sovjet-traditie

De ambities van de Russische regering om van Gazprom een internationaal leidinggevend energieconcern te maken, wordt ondermijnd door een Sovjet-mentaliteit, een ondermaats management en corruptie. Dat stellen Amerikaanse diplomaten, zoals gebleken is uit de diplomatieke correspondentie die de klokkenluidersite Wikileaks heeft laten uitlekken. In de correspondentie wordt Gazprom door John Beyrle, Amerikaanse ambassadeur in Moskou, bestempeld als verwarde en corrupte mastodont die zich nog altijd gedraagt zoals het Sovjet-ministerie van gas, de voorganger van het energieconcern.

"Gazprom voldoet helemaal aan het beeld van een staatsmonopolie met een grote financiële rijkdom," zou Beyrle hebben gemeld aan de Amerikaanse regering. "Het bedrijf werkt weinig efficiënt, wordt politiek gestuurd en wordt getekend door corruptie." Een woordvoerder van Gazprom weigerde te reageren op de berichten over de Amerikaanse correspondentie. Gazprom heeft zware klappen gekregen van de economische crisis. De waarde van het Russische concern wordt op dit ogenblik geraamd op iets meer dan 150 miljard dollar. Voor het uitbreken van de economische crisis werd de waarde van Gazprom geraamd op 350 miljard dollar.

"De Amerikaanse diplomatieke berichtgeving bevestigt de visie van vele westers en Russische analisten, die opmerken van het management van Gazprom de toekomst compleet verkeerd hebben ingeschat door te poneren dat de groeiende Europese vraag zich verder zou blijven doorzetten en daardoor een verkopersmarkt zou blijven ondersteunen," merkt de Russische krant The Moscow Times op. "De Amerikaanse ambassadeur stelde dan ook dat Gazprom helemaal niet voorbereid was op de vertraging en de uiteindelijke daling van de Europese vraag naar gas. Hij voegde er aan toe dat Gazprom duidelijk een onderdeel vormt van de sociale politiek van de Russische regering, waarin de thuismarkt en maatschappelijke verplichtingen de eerste prioriteiten zijn."

Nabucco en SouthStream kunnen misschien fuseren

Het wordt in de toekomst misschien mogelijk om de pijpleiding-projecten Nabucco en SouthStream te fuseren. Dat heeft David Thorne, de ambassadeur van de Verenigde Staten in Italië, gezegd tegenover de Italiaanse krant La Stampa. Het Nabucco-project, dat de steun geniet van de Europese Unie, werd na de val van het IJzeren Gordijn door de Verenigde Staten voorgesteld om de afhankelijkheid van Europa van Russisch gas terug te schroeven. SouthStream, dat wordt ontwikkeld door het Russische gasconcern Gazprom, heeft de bedoeling om bij het gastransport Oekraïne links te laten liggen door onder de Zwarte Zee een verbinding te leggen naar Bulgarijë.

Nieuwe ontdekking promoveert Israël tot gasexporteur

De ontdekking van het offshore-gasveld Leviathan maakt van Israël een gasexporteur. Dat zegt het Amerikaanse energiebedrijf Noble Energy. Het gasveld heeft een geschatte reserve van 450 miljard kubieke meter. Er wordt aan toegevoegd dat verdere tests een meer gedetailleerde schatting moet kunnen geven over de beschikbare reserves. Er wordt echter aan toegevoegd dat Leviathan, ter hoogte van de Israëlische havenstad Haifa, de exploratie van het Tamar-veld, tot nu toe het grootste gasveld in Israël, volledig in de schaduw stelt. Het Tamar-veld, dat nog altijd niet operationeel is, heeft een geschatte reserve van 178 miljard kubieke meter.

"Het nieuws over Leviathan is een bijzonder goede tijding voor Israël, dat met zijn natuurlijke gasreserves naar een energie-onafhankelijkheid en eventueel exportmogelijkheden naar Europa streeft," aldus het persbureau AFP. De exploitatie van Tamar wordt op dit ogenblik echter nog altijd belemmerd door internationale discussies tussen Israël en zijn buurlanden over de toegang tot het veld, terwijl er op nationaal vlak ook onenigheid heerst over de belastingen en royalties die op de productie zouden moeten worden betaald. Op dit ogenblik is Yam Tethys het enige operationele gasveld in Israël. Yam Tethys voorziet in ongeveer 70 procent van het Israëlische gasverbruik, maar zou over drie jaar zijn uitgeput.

Noble Energy heeft een belang van 39,66 procent in Leviathan. Delek Drilling en Avner Oil Exploration hebben elk een aandeel van 22,67 procent in het project. De resterende 15 procent is in handen van Ratio Oil Exploration. Tamar werd door Noble en zijn partner vorig jaar ontdekt. Het Leviathan-veld heeft een oppervlakte van 325 vierkante kilometers. Er zouden volgens Noble Energy nog minstens twee proefboringen moeten worden uitgevoerd om de exacte reserves van het nieuwe veld in te kunnen schatten. Uzi Landau, Israëlisch minister van infrastructuur, noemde Leviathan een belangrijke gebeurtenis voor de Israëlische economie.

Gasproducenten gerust in Europese afnames

De Europese vraag naar gas zal opnieuw stijgen wanneer de economie zich verder hersteld. Daardoor zal het overaanbod op de markt worden afgebouwd. Dat hebben de Russische energieminister Sergei Shmatko en zijn Algerijnse collega Youcef Yousfi gezegd tijdens een vergadering van het Gas Exporting Countries Forum in Doha in Qatar. Yousfi benadrukte dat de huidige situatie op de gasmarkt, vooral in Europa, een tijdelijk fenomeen zal blijken te zijn. Het economisch herstel zal volgens hem opnieuw leiden tot een normaal niveau in de vraag naar gas. Om de energie-consumptie aan te moedigen zijn er volgens Yousfi contracten op lange termijn en stabiliteit in vraag en aanbod nodig.

Het forum, dat met zijn elf leden ongeveer 65 procent van de wereldwijde voorraden aan natuurlijk gas vertegenwoordigt, zegt geen limieten op de productie of capaciteit te bespreken. De groep zegt de link met de olieprijzen in lange termijncontracten, te behouden. "De gasmarkt is gebouwd op basis van lange termijnovereenkomsten," merkte Yousfi nog op. "Het is niet het ogenblik om daar verandering in te brengen. Dat zou in het nadeel zijn van producenten en consumenten." Shmatko voegde er aan toe dat Rusland, Algerije en Qatar de grootste leveranciers van gas aan Europa zullen blijven. Hernieuwbare energiebronnen zullen volgens hem fossiele brandstoffen in Europa niet vervangen.

Het Gas Exporting Countries Forum werd negen jaar geleden opgericht en keurde twee jaar geleden een charter goed, waardoor de losse, raadgevende groep omgevormd werd tot een formele organisatie. Er werd daarbij een eerste secretaris-generaal aangesteld en vorig jaar werd ook een budget afgesproken. In april werd een werkgroep opgericht om een vijfjaren-strategie op te stellen. De Egyptische olieminister Sameh Fahmy werd onlangs verkozen als president. De leden van het forum bestaan uit Algerije, Bolivië, Egypte, Equatoriaal Guinea, Iran, Libië, Nigeria, Qatar, Rusland, Trinidad en Tobago en Venezuela. Shmatko zei nog dat het aan Qatar is om te beslissen al dan niet deel te nemen aan het Russische Yamal-gasproject.

Wagens op gas populair in onverwachte landen

Wagens op natuurlijk gas kennen een groeiende populariteit in een aantal niet voor de hand liggende markten. Dat is de conclusie van een onderzoek van de International Association for Natural Gas Vehicles. Daarbij wordt opgemerkt dat er wereldwijd ongeveer 11,4 miljoen wagens op natuurlijk gas rijden. Het grootste gedeelte daarvan is te vinden in de ontwikkelingslanden. Op de eerste plaats staat Pakistan met 2,3 miljoen exemplaren, gevolgd door Iran, Argentinië, Brazilië en India. Die vier landen vertegenwoordigen samen ongeveer 6 miljoen exemplaren. In China is het aantal op minder dan drie jaar tijd verdubbeld tot ongeveer een half miljoen exemplaren.

Wagens met natuurlijk gas zijn milieuvriendelijker dan de benzinevloot, maar dat is meestal niet de reden van hun populariteit in bepaalde landen. Het gebruik van deze brandstof wordt meestal gestimuleerd door een beperkte capaciteit aan petroleum-raffinage en grote reserves van natuurlijk gas. In Iran is daarbij ook sprake van het risico op nieuwe handelssancties, die de bevoorrading met benzine gevoelig zou kunnen terugschroeven. In vele landen is ook de ondersteuning van de overheid vaak cruciaal in het gebruik van natuurlijk gas. In India en Pakistan wordt het gebruik van gas verplicht in het openbaar vervoer. Daarnaast wordt het gas vaak ook gesubsidieerd, waardoor het gevoelig goedkoper is dan benzine.

Ook in de Verenigde Staten heeft men grote gasvoorraden, maar daar worden op dit ogenblik slechts 110.000 wagens op gas geteld, hoewel de technologie er al van in de jaren dertig van de vorige eeuw beschikbaar is. Het beperkte succes in de Verenigde Staten zou vooral te wijten zijn aan het ontoereikende netwerk van tankstations. De meeste wagens op gas vormen immers een onderdeel van de vloot van overheidsinstellingen of bedrijven met een centraal bevoorradingspunt. Gas vertegenwoordigt slechts 0,1 procent van alle brandstof die in het verkeer wordt gebruikt. Bovendien blijft benzine in de Verenigde Staten relatief goedkoop, waardoor er weinig economische stimulansen zijn om over te stappen op gas.

Rusland volgt duurzame energietrends Europa op de voet

Rusland volgt de Europese overstap naar hernieuwbare energie op de voet. Dat heeft Sergei Shmatko, Russisch minister van energie, gezegd in de aanloop naar een ontmoeting met vertegenwoordigers van de Europese Unie. Hij voegt er aan toe te verwachten dat de vraag naar gas op niveau zal blijven om de fluctuaties in de productie van duurzame energie op te vangen. De Europese Unie steunt zwaar op de Russische gasvoorraden voor zijn energievoorziening, maar wil de volgende tien jaar het aandeel van duurzame bronnen in zijn totale energievoorziening opdrijven tot 20 procent. Dat zou een belangrijke impact kunnen hebben op de voorraden die van Rusland in de toekomst zullen worden afgenomen.

"Windenergie en zonnekracht zullen volgens Shmatko altijd een energiebron nodig hebben die voor een evenwicht in de bevoorrading kan zorgen," aldus de Russische krant The Moscow Times. "Gas is volgens Shmatko een perfecte bron om dat evenwicht in stand te houden. De bevoorrading met gas kan immers afgestemd worden op de vraag en gemakkelijk opgedreven of teruggeschroefd worden. Rusland zou graag een duidelijk beeld krijgen over de toekomstige gasbehoefte van Europa, de grootste exportmarkt van de Russische gassector. Dat wordt volgens een aantal analisten echter een moeilijke opdracht, onder meer omdat er veel onzekerheid is over de financiële situatie van onder meer Griekenland en Ierland."

Volgens een aantal analisten zal er alvast de volgende tien jaar geen nood zijn aan grote pijplijnprojecten, zoals SouthStream of Nabucco, om de gasbevoorrading van Europa te garanderen. De Europese Commissie maakte eerder bekend dat de afhankelijkheid van gasimport uit landen zoals Rusland, Noorwegen en Algerijë tegen het einde van het decennium wellicht van 60 procent naar 73 procent tot 79 procent zou stijgen. De volgende tien jaar zou dat verder toenemen tot een niveau tussen 81 procent en 89 procent. Günther Oettinger, Europees Commissaris voor energie, benadrukte dat toekomstige pijpleidingen moeten voldoen aan de Europese eis dat de gasmarkt geliberaliseerd werkt en dus ook de concurrentie en kleinere partijen toegang moeten krijgen tot de distributiekanalen.

Turkmenistan garandeert gas voor Nabucco-pijpleiding

Turkmenistan zal gas leveren aan de toekomstige Nabucco-pijpleiding, die de Europese Unie moet toelaten om bij zijn energievoorziening minder afhankelijk te worden van Russische bevoorrading. Baymyrad Hojamuhamedov, vice-premier van Turkmenistan, beloofde dat jaarlijks tot 40 miljard kubieke meter gas zou worden geleverd. Daarmee moet de Europese Unie volgens de vice-premier alle zorgen over zijn toekomstige energievoorziening laten varen. De realisatie van het Nabucco-project is vertraagd door de onzekerheid over de toekomstige leveringen. De pijpleiding zou jaarlijks tot 31 miljard kubieke meter gas van de Kaspische Zee en het Midden-Oosten door Turkije naar Europa moeten pompen.

In juli vorig jaar ondertekenden Turkije, Roemenië, Bulgarije, Hongarije en Oostenrijk een overeenkomst om de Nabucco-pijpleiding, die 3.300 kilometer lang zou moeten worden, aan te leggen. Hojamuhamedov merkte op dat Turkmenistan de steun van zijn Kaspische buren heeft om een pijpleiding onder de Kaspische Zee te leggen om aan te sluiten op de Nabucco-pijpleiding. De gasleveringen aan Europa vormen een deel van de plannen van Turkmenistan om zijn exportmarkten uit te breiden. Turkmenistan verkoopt al gas aan Iran, China en Rusland. Verwacht wordt dat Nabucco ongeveer 7,9 miljard euro zou kosten. Nabucco zou over vier jaar operationeel moeten worden.

Rusland werkt ondertussen verder aan de SouthStream-pijpleiding, die van Zuid-Rusland onder de Zwarte Zee naar Bulgarije zal lopen. SouthStream wordt beschouwd als een belangrijke concurrent voor Nabucco. De Europese Unie is voor een kwart van zijn gasbevoorrading afhankelijk van Rusland. Zeven lidstaten van de Europese Unie zijn nagenoeg helemaal aangewezen op Russische gasleveringen. Volgens een aantal bronnen zou er echter onvoldoende vraag zijn om de beide pijpleidingen rendabel te maken. Het Duitse energiebedrijf RWE, één van de industriële partners van het Nabucco-project, zegt dat wellicht in het eerste kwartaal volgend jaar een aantal belangrijke contracten zullen worden ondertekend om de realisatie van de pijpleiding te garanderen.

Internationaal kartel gasexporteurs heel onwaarschijnlijk

De oprichting van een internationaal kartel van gasexporteurs, naar het model van de Organization of Petroleum Exporting Countries (OPEC) is niet erg waarschijnlijk. Dat heeft het adviesbureau Ernst & Young gezegd. Opgemerkt wordt dat de producenten de gedane investeringen in de exploratie van gasvelden immers zoveel mogelijk willen recupereren door de verkoop van hun productie en afkerig zouden zijn om hun activiteiten terug te schroeven. Ernst & Young wijst erop dat bedrijven miljarden dollars hebben geïnvesteerd in producten om vloeibaar gas te produceren en een hoge productie-capaciteit nodig hebben om een bevredigende return te realiseren.

Rusland, Iran en Qatar - die samen ongeveer de helft van de wereldwijde gasreserves controleren - zijn de leden van het Gas Exporting Countries Forum. Die organisatie heeft de bijnaam Gas-Opec, door de potentiële gelijkenissen met de Organization of Petroleum Exporting Countries. "De toename van de wereldwijde capaciteit voor vloeibaar gas en de Amerikaanse vorderingen in de productie van onconventionele gasvoorraden, zoals het shalegas, hebben tot een overaanbod geleid," merkt Ernst & Young op. "Volgens het International Energy Agency zou dat overaanbod volgend jaar meer dan 200 miljard kubieke meters omvatten. Omdat de wereldwijde vraag naar gas vorig jaar is gedaald, heeft dat de gasprijzen in Europa doen verdampen."

"Indien shalegas inderdaad een revolutie zal betekenen voor de gasmarkt, zal het machtsevenwicht tussen de landen in de energiesector gevoelig verschuiven," stipt Ernst & Young aan. "Dat zal een bijkomende hinderpaal vormen voor de mogelijke oprichting van een Gas-Opec." Het Midden-Oosten vertegenwoordigt, ondanks een groei met 95 procent tijdens de voorbije tien jaar, slechts 12 procent van de wereldwijde gasvoorraden. Door de snelle economische groei van de regio, ligt de binnenlandse consumptie er hoger dan de lokale productie. De volgende twee decennia zal de wereldwijde vraag naar gas volgens het International Energy Agency met gemiddeld 1,5 procent per jaar toenemen.

Vragen rond haalbaarheid shale-gas blijven

Er wordt veel verwacht van de zogenaamde shale-gasvoorraden, maar dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot hogere prijzen. Dat hebben analisten van de denktank Chatham House benadrukt. Er zijn belangrijke shale-gasvoorraden beschikbaar en in de Verenigde Staten zijn een aantal projecten succesvol opgestart. Dat heeft vele partijen doen hopen dat shale-gas een belangrijke energiebron voor de toekomst zou kunen worden. In andere landen zijn er volgens een aantal waarnemers echter geologische, economische en milieugebonden bezwaren die een productie in de weg zouden kunnen staan. Bovendien zou de onzekerheid over shale-gas investeringen in conventionele producten afremmen, waardoor de toekomstige bevoorrading in het gedrang zouden kunnen komen.

"Indien de shale-gasrevolutie in de Verenigde Staten verder zal blijven bloeien en elders in de wereld wordt gedupliceerd, zal het gebrek aan investeringen niet veel impact hebben," merkt onderzoeksleider Paul Stevens op. "Indien de gestelde verwachtingen echter niet ingelost worden, zouden er over een tiental jaar belangrijke problemen kunnen opduiken." De niet-conventionele gasproductie in de Verenigde Staten is tijdens het voorbije decennium vertwintigvoudigd. Dat is vooral te danken aan het shale-gas, dat echter nog altijd compleet overvleugeld wordt door de traditionele gaswinning. Elders in de wereld zou shale-gas volgens Chatham House echter op problemen kunnen stuiten.

Onder meer wordt opgemerkt dat shale-gasvoorraden meer gespreid zijn. Bovendien zijn de bronnen minder efficiënt en vallen ze sneller droog. Daardoor wordt de exploitatie van shale-gas duurder van conventionele projecten. Er wordt aan toegevoegd dat de geologie van shale-voorraden bijzonder complex en heel verschillend kunnen zijn, waardoor het langer zou duren om de boortechnologie te ontwikkelen. Bovendien moet het gas met chemische producten opgepompt worden, maar dat kan het drinkwater vervuilen en zou mogelijk zout water naar de oppervlakte duwen. Tenslotte is er volgens Chatham House ook niet in elk land een pijplijn-infrastructuur om het gas op een gemakkelijke manier te produceren.

Ook TAP-consortium wil Kaspisch gas naar Europa brengen

De Trans-Adriatische Pijpleiding (TAP) van Griekenland naar Italië zal het grootste gedeelte van zijn voorraden halen uit het tweede gedeelte van het gasveld Shah Deniz in Azerbeidzjan halen. Dat heeft het TAP-consortium, bestaande uit het Zwitserse energiebedrijf Elektrizitätsgesellschaft Laufenburg (EGL), het Noorse gasbedrijf Statoil en het Duitse Eon Ruhrgas, benadrukt. De Trans-Adriatische Pijpleiding vormt een onderdeel van de zogenaamde zuidelijke gascorridor, die ook de Nabucco-gaspijpleiding omvat. Het tweede gedeelte van Shah Deniz zou over zes jaar met de productie van gas moeten beginnen.

De gaspijpleiding is volgens het consortium het kortste en meest kostenefficiënte traject voor de gasbevoorrading van Italië en de Europese markten. De pijpleiding zou een capaciteit van ongeveer 10 miljard kubieke meter gas per jaar krijgen. De Trans-Adriatische pijpleiding heeft een lengte van ongeveer vijfhonderd kilometer en loopt van Griekenland over Albanië naar het zuiden van Italië. Turkije en Azerbeidzjan ondertekenden onlangs een contract voor de levering van 11 miljard kubieke meter Kaspisch gas per jaar. Dat contract gaat over zeven jaar in. Shah Deniz ligt ten zuidoosten van Bakoe in de Kaspische Zee en is het grootste gasveld van Azerbeidzjan.

De piekproductie van de eerste fase van Shah Deniz zou ongeveer 8,6 miljard kubieke meter tot 9 miljard kubieke meter per jaar bedragen. Door het opstarten van de tweede fase zouden daar echter 16 miljard kubieke meter kunnen bijkomen. Het consortium benadrukte dat de pijpleiding geen Iraans gas zal transporteren, tenzij de politieke omstandigheden zouden veranderen. Ook het Nabucco-consortium heeft een aanbesteding gedaan voor de aanleg van twee pijpleidingen van Turkije naar Irak en Georgië. Een derde verbinding van Turkije naar Iran is door de politieke omstandigheden eveneens voorlopig opgeschort. Ook Nabucco wil vooral met Kaspisch gas werken.

Oekraïne moet persvrijheid beter beschermen

Oekraïne moet meer inspanningen doen om de persvrijheid te beschermen. Dat heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel gezegd tegenover de Oekraïense president Viktor Yanukovych. Merkel merkte daarbij op dat Duitsland met een aantal onbeantwoorde vragen blijft zitten over een aantal democratische processen in Oekraïne, vooral op het gebied van persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. De Duitse bondskanselier voegde er aan toe dat beide landen zich bereid hebben verklaard om deze problematieken in de toekomst in alle openheid en eerlijkheid met elkaar te bespreken. Internationale burgerrechtengroepen hebben hun bezorgdheid uitgedrukt over de achteruitgang in de persvrijheid sinds de Rusland-gezinde Yanukovych in februari van dit jaar aan de macht kwam.

De organisatie Reporters Without Borders meldde in juli dat er een aantal alarmerende signalen konden worden opgemerkt over censuur, politieke druk en fysieke aanvallen op journalisten in Oekraïne. Yanukovych ging tijdens zijn bezoek aan de Duitse hoofdstad niet verder in op de problematiek, maar stelde dat de vooruitgang van het democratiseringsproces in Oekraïne één van zijn belangrijke prioriteiten vormt. Daarnaast merkte Angela Merkel op dat Duitsland ook actief wil meewerken aan de toekomstige herstructurering van het gasttransport-systeem in Oekraïne. Duitsland wil daar volgens haar op een bijzonder concrete manier aan meewerken.

Oekraïne is het belangrijkste doorvoertraject voor Russisch gas naar Duitsland. Onenigheid tussen Rusland en Oekraïne over de doorvoerkosten hebben in het verleden geleid tot onderbrekingen in de cruciale gasleveringen naar Duitsland en West-Europa. Yanukovych zegt dat de herstructurering van het gastransport in het belang is van Duitsland en Europa, aangezien het deze landen in de toekomst een controle zou kunnen verzekeren over het gasgebruik, waardoor er een zekerheid zou kunnen worden gecreëerd over de energieveiligheid. Er moeten volgens hem oplossingen worden gevonden voor de toekomstige gasleveringen aan Europa.

Rusland blijft gaspijpleiding naar China overwegen

Het Russische energieconcern Gazprom overweegt de bouw van een gaspijpleiding van Rusland naar China vooraleer het Southstream-project is afgewerkt. De bouw van de Altai-pijpleiding over een afstand van 1.700 kilometer naar China zou over vijf jaar worden gestart. Drie jaar later zou de pijpleiding operationeel moeten kunnen zijn. Southstream zal eveneens ten vroegste over vijf jaar van start gaan, maar mogelijk pas over veertien jaar in gebruik genomen kunnen worden. Dat zou blijken uit een ontwikkelingsplan voor de gasindustrie van het Russische ministerie van energie. Het plan zou eind deze maand aan de Russische regering worden voorgelegd.

Southstream zou jaarlijks 2,2 triljoen kubieke voet gas vanuit Rusland onder de Zwarte Zee en door Bulgarije naar West-Europa moeten transporteren. Verscheidene Europese regeringen en bedrijven hebben hun deelname aan Southstream toegezegd. De plannen voor een pijpleiding naar China bestaan al bijna een decennium, maar de realisatie daarvan werd uitgesteld door de moeilijke prijsonderhandelingen tussen China en Rusland. "Rusland is er zich bewust van dat Europa zijn gasimport wil trachten te diversifiëren," aldus de Russische zakenkrant Vedomosti. "Op die manier zou Europa immers minder afhankelijk worden van Rusland voor zijn energiebevoorrading. Dat betekent dat Rusland ook andere afnemers moet proberen te vinden."

Rusland zou echter graag zijn gas tegen westerse prijzen aan China verkopen. "Uiteraard heeft China dat geweigerd," merkt Vedomosti op. "Het dispuut zal wellicht nog langere tijd kunnen blijven aanslepen, waardoor het Altai-project verdere vertragingen zou kunnen oplopen. Sommigen werpen op dat het Altai-project beter definitief zou worden opgeborgen, aangezien China zich voor zijn energievoorraden lijkt te richten op Centraal-Azië." China heeft een aantal samenwerkingsverbanden met onder meer Turkmenistan en Kazakstan. Bovendien krijgt het Altai-project ook kritiek uit milieuhoek. De pijpleiding loopt immers door het Ukok-plateau, de natuurlijke biotoop van sneeuwluipaarden en andere bedreigde diersoorten.