Slaaptekort jongeren is een eeuwenoud probleem

Al honderd jaar geleden merkte Lewis Termin, ontwikkelaar van de Stanford-Binet intelligentietest, op dat kinderen minder slaap krijgen dan ze nodig hebben. Daarin is sindsdien weinig verandering gekomen. Dat is de conclusie van een rapport van onderzoekers aan de University of South Australia, waar opgemerkt wordt dat de aanbevolen hoeveelheid slaap tijdens de voorbije eeuw met ongeveer 70 minuten is afgenomen. De Australische onderzoekers merken op dat kinderen in 83 procent van de aanbevelingen niet aan het vereiste aantal uren nachtrust kwamen.

Gemiddeld werd er een slaaptekort van 37 minuten opgetekend. In het algemeen daalde de nachtrust van de kinderen de voorbije eeuw met een gemiddelde van 0,73 minuten per jaar. De auteurs merken echter op dat bij de meeste aanbevelingen geen enkel medisch bewijs kon worden aangevoerd voor de noodzaak aan een bepaalde minimumhoeveelheid nachtrust. De onderzoekers vonden naar eigen zeggen slechts één studie, uitgevoerd in het midden van de jaren twintig, waar feitelijke cijfers werden aangevoerd.

"In alle andere gevallen keken de experts blijkbaar naar de hoeveelheid slaap die kinderen rond hen genoten en veronderstelden dat er eigenlijk wat meer nachtrust nodig zou zijn," stippen de Australische onderzoekers aan. De wetenschappers voeren ook aan dat telkens opnieuw dezelfde reden voor het gebrek aan nachtrust wordt gegeven. Al op het einde van de negentiende eeuw werd in de British Medical Journal aangevoerd dat het snelle levensritme en de opwinding van de moderne maatschappij verantwoordelijk was voor het gebrek aan slaap.

"Daarbij werd verwezen naar de kunstmatige verlichting, radio, lectuur en bioscoop," merken de onderzoekers op. "Vandaag gaat het over videogames, televisie, internet en mobiele telefoons."

Slaap niet meer bevorderend voor leervermogen bij ouderen

In tegenstelling tot jongeren halen ouderen uit een nachtrust geen positieve resultaten op het gebied van motoriek en leervermogen. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan de University of Massachusetts. Naarmate het individu ouder wordt, heeft volgens de Amerikaanse onderzoekers een nachtrust steeds minder positieve effecten op. Dat zou volgens hen te maken kunnen hebben met een mindere slaapkwaliteit van ouderen tijdens de tweede fase van de nachtrust.

Uit een onderzoek, waarbij aan zowel jongeren als ouderen een computerspel werd aangeleerd, bleek dat de jongste groep respondenten na een nachtrust een grotere vaardigheid verworven bleek te hebben. "Jongeren bleken na een onderbreking van twaalf uur met een inbegrepen nachtrust minder fouten te maken dan na een interval zonder slaap," voert onderzoeksleider Rebecca Spencer aan. "Bij ouderen bleek de nachtrust daarentegen geen enkele impact te hebben."

"Eerder onderzoek heeft al uitgewezen dat de slaap bij jongeren geen eenvormig proces vormt, maar bestaat uit een reeks van processen," merken de onderzoekers nog op. "Elk stadium vertegenwoordigt een andere functie voor de cognitieve mogelijkheden. Vermoed wordt dat tijdens de diepe slaap het geheugen voor de voorbije dag opnieuw wordt geactiveerd. In een latere fase wordt dat geheugen wellicht gekoppeld aan andere kennis, wat tot creatieve ideeën kan leiden en kan helpen bij het beslissingsproces."

Negen uur slaap minimum voor goede schoolprestaties

Er is bij kinderen van zes en zeven jaar een duidelijke relatie tussen slaapgewoonten en schoolprestaties. Dat is de conclusie van een onderzoek aan de Universitat Autonoma de Barcelona en de Universitat Ramon Llull. De Spaanse onderzoekers stellen dat de schoolprestaties beginnen achteruit te gaan wanneer jonge kinderen minder dan negen uur slapen, laat naar bed gaan of geen vaste bedtijd hebben. Vooral algemene vaardigheden, zoals communicatie en methodologie, zouden het zwaarst worden getroffen.

"De meeste kinderen slapen minder dan is aangewezen voor hun intellectuele ontwikkeling," merkt onderzoeksleider Ramon Cladellas op. "Het probleem is dat een gebrek aan slaap niet kan worden gerecupereerd." De onderzoekers stellen dat kinderen bijna acht uur slapen, maar voegen er aan toe dat 69 procent minstens drie keer per week slechts na negen uur 's avonds naar huis terugkeert of minstens vier keer per week pas na elf uur 's avonds gaat slapen.

Een gebrek aan slaap heeft volgens de onderzoekers minder impact op cognitieve mogelijkheden, zoals geheugen, leerprocessen en motivatie. Deze mogelijkheden zouden vooral problemen ondervinden van onregelmatige slaappatronen. De onderzoekers merken op dat er veel aandacht wordt besteed aan de impact van televisie, computers en videogames op jongeren, maar evenveel bekommernis zou er volgens hen moeten worden besteed aan de slaapgewoonten van deze leeftijdsgroepen.

Slaap maakt opslagcapaciteit vrij in de hersenen

De capaciteit van de menselijke hersenen om te leren, wordt tijdens de nacht opgeladen tijdens de lichte, droomloze sluimer die ongeveer de helft van de nachtrust vertegenwoordigt. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan de University of California. Daarbij wordt opgemerkt dat elektrische impulsen, die tot duizend keer per nacht kunnen optreden, feitelijke herinneringen van de hippocampus helpen transfereren naar de cortex.

"Dat proces laat de hippocampus, die een beperkte opslagcapaciteit bezit, toe om nieuwe gegevens op te slaan," merkt onderzoeksleider Matthew Walker, professor psychologie en neurowetenschappen aan de University of California, op. "Een groot gedeelte van die activiteit gebeurt echter tijdens de tweede helft van de nacht. Personen die minder dan zes uur slapen, beperken dan ook hun leermogelijkheden. Op dat ogenblik is er onvoldoende plaats vrijgemaakt om nieuwe gegevens te kunnen opslaan."

De onderzoekers voegen er aan toe dat ook een middagrust de leercapaciteiten kunnen verbeteren. "Normaal presteert het geheugen minder goed naarmate de dag vordert," merkt onderzoeker Bryce Mander op. "Bij personen die een middagslaap hebben genoten, blijkt dit fenomeen niet opgemerkt te kunnen worden. Deze groep blijkt na de rustpauze zelfs beter te presteren dan voordien. Mander voegt er aan toe dat het onderzoek duidelijk maakt hoe belangrijk slaap is voor de schoolpopulaties.

Volwassene slaapt minder dan twintig jaar geleden

Meer dan één op drie Amerikanen heeft geregeld minder dan zeven uur slaap per nacht, wat een negatieve impact heeft op de concentratie en de algemene gezondheid. Dat blijkt uit een onderzoek van het Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC). De onderzoekers stellen daarbij dat volwassenen duidelijk minder nachtrust genieten dan twintig jaar geleden, ten gevolge van onder meer andere levensstijlen, langere werkdagen en het computergebruik.

"Er lijkt in de westerse cultuur een geloof te zijn gegroeid dat de slaap geen onderdeel vormt van de essentiële gezondheidszorg," merkt onderzoeksleider Lela McKnight-Eily op tegenover het webmagazine healthdaynews.com. De Amerikaanse Nationaal Sleep Foundation beveelt volwassenen een slaap van zeven tot negen uur per dag op om een goede gezondheid te onderhouden, maar uit het onderzoek bleek dat 35,3 procent van de respondenten aangaf minder dan zeven uur te slapen.

Daarbij bleek ook dat 48 procent van de respondenten toegaf te snurken, terwijl 37,9 procent bekende de maand voordien minstens één keer in de loop van de dag in slaap te zijn gevallen. Ook gaf 4,7 procent toe minstens één keer achter het stuur van de auto in slaap gevallen te zijn. Uit statistieken van de Amerikaanse ministerie van transport blijkt dat slaperigheid in het Amerikaanse verkeer jaarlijks tot 1.550 doden en 40.000 gewonden leidt.

Vrouw offert sneller nachtslaap op dan man

Vrouwen zijn sneller geneigd om hun slaap op te offeren voor anderen dan mannen. Dat is de conclusie van een onderzoek aan de University of Michigan. Daarbij wordt opgemerkt dat vrouwen sneller bereid zijn om tijdens de nacht op te staan voor de verzorging van kinderen of ouders of zelfs huisdieren. Er wordt aan toegevoegd dat vrouwen ook gemiddeld langer wakend blijven dan mannen. Gemiddeld brengt een vrouw 44 minuten per nacht wakend door. Bij een man is dat 30 minuten. Daarmee wordt volgens de onderzoekers aangetoond dat de genderrollen een belangrijke reden, naast depressies of slaapapneu, zijn waarom vrouwen niet voldoende slaap krijgen.

Schoonheidsslaap is niet louter een mythe

Het principe van de schoonheidsslaap is geen mythe. Dat is de conclusie van een onderzoek van het Karolinska Institute uit Stockholm. Daarbij wordt opgemerkt dat mensen die langere tijd slaap moeten ontberen minder aantrekkelijk en gezond lijken dan personen die wel voldoende rust hebben genoten. De onderzoekers voegen er aan toe dat de resultaten van nut kunnen zijn in de medische sector en geneesheren zouden kunnen toelaten om signalen van gezondheidsproblemen bij hun patiënten te detecteren. Bovendien wordt opgemerkt dat slaapproblemen door die percepties potentieel ook maatschappelijke gevolgen kunnen hebben.

"Het concept van de schoonheidsslaap is genoegzaam bekend," merken de onderzoekers op. "Daarvoor was tot nu toe echter geen wetenschappelijk bewijs aangebracht." Onderzoeksleider John Axelsson merkte op dat het Zweedse onderzoek echter heeft aangetoond dat de slaapkwaliteit wel degelijk een invloed heeft op de aantrekkelijkheid. Daarbij bleek immers dat het publiek positiever reageerde op foto's van proefpersonen die voldoende slaap hadden genoten dan op foto's van dezelfde personen wanneer die met een gebrek aan slaap waren blootgesteld. Het publiek was volgens Axelsson van mening dat de personen met een voldoende slaap aantrekkelijker, gezonder en minder vermoeid leken.

De onderzoekers stellen dan ook dat een gezonde slaap van acht uur dan ook een normale manier is om aan het uiterlijk te werken. Er wordt aan toegevoegd dat de slaapgeschiedenis van een persoon kan bijdragen aan zijn aantrekkelijkheid bij anderen. "Wellicht heeft dat te maken met het biologische belang van een gezonde slaap," voeren de onderzoekers aan. "Dat belang heeft er mogelijk toe geleid dat mensen een gevoeligheid hebben aangekweekt voor slaap-gerelateerde aanwijzingen bij anderen. Een goede nachtrust zou dan ook door de omgeving als een evolutionair voordeel kunnen worden bestempeld, wat de seksuele aantrekkingskracht zou verhogen om succesvolle genen te kunnen doorgeven."

Oorlogsmissie heeft zware impact op slaapkwaliteit

Een uitzending naar gevechtszones zoals Irak of Afghanistan heeft een duidelijk negatieve impact op de kwaliteit en kwantiteit van een groot gedeelte van het Amerikaanse militaire personeel. Dat is de conclusie van een onderzoek van het Department of Deployment Health Research van het Naval Health Research Center in San Diego. Uit het onderzoek bleek dat van de militairen die op missie naar gevechtszones waren uitgestuurd 30,5 procent melding maakte van slaapstoornissen. Bij militairen die geen oorlogsmissie hadden toegewezen gekregen, maakte 25 procent gewag van slaapproblemen. Bij militairen met post-traumatische stress en depressie lag dat percentage nog gevoelig hoger.

Het onderzoek betekent volgens Amber Seelig, data-analist bij het Department of Deployment Health Research, een eerste grootschalige studie over de slaappatronen in het leger. De onderzoekers voegen er aan toe dat slaapstoornissen vaak samengaan met mentale problemen. "Een verbetering van de kwaliteit en de kwantiteit van de slaap tijdens en na de inzet in oorlogsgebieden zou dan ook eventueel een mogelijkheid kunnen zijn om de mentale gezondheidsproblemen bij militair personeel reduceren," merkt ze op. Amerikaanse militairen geven aan dat ze in het oorlogsgebied gemiddeld 6,5 uur per dag slapen. De onderzoekers merken op dat dit kan leiden tot een blijvend effect op de prestaties, wat niet op korte tijd zou kunnen hersteld worden.

De onderzoekers voegen er aan toe dat moeders van jonge kinderen en zwangere vrouwen bij het militaire personeel minder dan zes uur per dag slaap bleken te hebben. "Vermoed kan worden dat de normale stress van de zwangerschap of het moederschap bij vrouwelijk militair personeel wordt opgedreven door de mogelijkheid van een toekomstige missie en een scheiding van hun gezinnen," merken de onderzoekers nog op. "Het is verrassend hoe weinig slaap zwangere vrouwen en moeders in militaire dienst hebben. Zwangere vrouwen in militaire dienst slapen opvallend minder goed dan hun tegenhangers in burgerdienst."