Verlies biodiversiteit mogelijk grotere plaag dan klimaatverandering

Het behoud van de wereldwijde biodiversiteit wordt mogelijk een zwaardere opdracht dan het opvangen van de negatieve effecten van de wereldwijde klimaatverandering. Dat is de conclusie van een rapport van wetenschappers aan de University of Copenhagen. De onderzoekers merken op dat het verlies aan biodiversiteit en de degradatie van ecosystemen steeds sneller gaat. Dat tempo gaat volgens de onderzoekers op dit ogenblik honderd tot duizend keer sneller dan het natuurlijk verlies aan biodiversiteit.

De onderzoekers merken op dat in de geschiedenis van de aarde tot nu toe vijf keer sprake is geweest van het verdwijnen van de biodiversiteit. De laatste crisis werd 65 miljoen jaren geleden opgetekend met het verdwijnen van de dinosauriërs en vele andere soorten. Al die vorige crisissen werden veroorzaakt door wereldwijde veranderingen in het klimaat en de scheikundige samenstelling van de atmosfeer, de inslag van asteroïden en vulkaanactiviteit. Op dit ogenblik beleeft de aarde een zesde biodiversiteit-crisis.

"Dit keer is het verdwijnen van de biodiversiteit echter te wijten aan de strijd om bronnen tussen de mens en alle andere soorten," voert het rapport aan. "Dat proces wordt vooral gestuurd door de degradatie van ecosystemen, versterkt door een klimaatverandering die door de mensheid is veroorzaakt. De biodiversiteit-crisis is waarschijnlijk een grotere bedreiging dan de wereldwijde klimaatverandering. Indien men die crisis wil oplossen zal er een nauwe samenwerking tot stand moeten komen tussen wetenschappers en politici."

Behoud biodiversiteit is meerwaarde voor arme bevolkingsgroepen

Gebieden die een prioriteit vormen voor het natuurbehoud, bieden verstrekken ook relatief hoge niveaus van ecosysteem-diensten zoals bestuiving, waterzuivering, voedselproductie en klimaatregulatie. De bescherming van die gebieden komt dan ook ten goede aan het welzijn van de bevolking. Het is echter moeilijk om daarrond een daadwerkelijk inkomstenmodel op te bouwen. Dat is de conclusie van een rapport van wetenschappers van Conservation International.

De onderzoekers benadrukken dat meer dan de helft van de ecosysteem-diensten die ten goede komen aan de armste bevolking van de wereld, terug te vinden zijn in gebieden die ook een hoge prioriteit genieten op het gebied van natuurbehoud. Bovendien ligt de waarde van de 25 procent meest belangrijke ecosystemen drie keer hoger dan de effectieve investeringen die moeten worden gedaan om deze gebieden te behouden.

Indien er effectieve mechanismes bestonden om de voordelen van de ecosysteem-diensten ook te laten gaan naar de bevolking die verantwoordelijk is voor het beheer van deze gebieden, zouden de wereldwijde voordelen voor arme gemeenschappen met ruim 50 procent stijgen. De onderzoekers ramen dat daardoor een extra inkomen van meer dan 1 dollar per dag zou kunnen gecreëerd worden voor ongeveer één derde van een totale bevolking van 1,1 miljard mensen die in extreem moeilijke omstandigheden moeten leven.

Er is volgens de onderzoekers een duidelijke relatie tussen biodiversiteit, de verstrekking van ecosysteem-services en armoede. "Dat kan door het beleid een instrument vormen om een betaalsysteem te ontwikkelen dat zowel de armoede als het verlies aan biodiversiteit kan aanpakken," voeren ze aan.

Stamcellen mogelijke basis voor behoud biodiversiteit

Wetenschappers van de San Diego Zoo in de Verenigde Staten hebben voor de allereerste keer stamcellen van bedreigde diersoorten kunnen produceren. Dat betekent volgens waarnemers een belangrijke doorbraak, die het in de toekomst mogelijk zou moeten maken om de reproductie en de genetische diversiteit van een aantal soorten op te drijven. De realisatie zou er volgens hen kunnen voor zorgen dat het uitsterven van bepaalde diersoorten kan worden vermeden.

"Een vijftal jaar geleden had het team van Oliver Ryder, directeur genetica aan de San Diego Zoo, al gezorgd voor de creatie van de Frozen Zoo, een bank met huidcellen en ander materiaal van meer dan achthonderd diersoorten," meldt het persbureau AFP op. "De onderzoekers hoopten dat al die verzamelde stalen ooit de basis zouden kunnen vormen voor de bescherming van bedreigde diersoorten. Op dat ogenblik was de technologie echter nog niet voldoende gevorderd om uit dat materiaal stamcellen af te leiden."

In samenwerking met het Scripps Research Institute konden recent echter stamcellen worden opgebouwd uit bevroren huidcellen van de witte neushoorn en de mandril, twee bedreigde diersoorten. "Het behoud van dieren en hun biotoop is de beste manier om het uitsterven van dieren te voorkomen, maar dat is niet altijd mogelijk," stipt Ryder aan. "Indien men het voortbestaan van een aantal soorten wil garanderen, zal men tot alternatieve technologieën zoals stamcellen moeten overstappen."

Bijna helft Engelse traditionele boomgaarden in slechte staat

Bijna de helft van de Engelse traditionele boomgaarden verkeren in verwaarloosde toestand. Dat is de conclusie van een onderzoek van de People's Trust for Endangered Species aan de hand van luchtfoto's. In totaal werden door de onderzoekers 35.378 boomgaarden geteld. Volgens het rapport verkeert 9 procent in uitstekende conditie en blijkt 46 procent voldoende onderhouden te worden. De slechte toestand van 45 procent van de Engelse boomgaarden is volgens de onderzoekers te wijten aan verwaarlozing, landbouw en landontwikkeling.

Anita Burrough, boomgaard-specialist bij de People's Trust for Endangered Species, voert aan dat de Engelse boomgaarden de biotoop vormen voor minstens 1.800 diersoorten. "Met het verlies van boomgaarden, dreigen ook zeldzame Engelse fruitsoorten, tradities, gewoontes en kennis verloren te gaan, terwijl ook een bedreiging wordt gevormd voor de genetische diversiteit die wordt gegarandeerd door de honderden soorten die met de traditionele boomgaarden worden geassocieerd."

De People's Trust for Endangered Species zegt te hopen dat het rapport zal worden gebruikt om aan een herstel van de Engelse boomgaard-cultuur te werken, waarbij advies zou worden verstrekt aan de eigenaars van de boomgaarden en met lokale overheden zou worden gewerkt. De traditionele Engelse boomgaarden worden zonder pesticiden onderhouden en gebruiken meestal grazende dieren. Het Engelse boomgaard-bestand zou sinds het midden van de voorbije eeuw met 63 procent zal ingekrompen.

Satelliet bespiedt spechten vanuit de ruimte

Wetenschappers aan de Idaho University hebben een techniek ontwikkeld om met satelliet-lasers te voorspellen in welk gedeelte van een bosgebied spechten zouden kunnen leven. Het instrument kan vanuit de ruimte weliswaar geen individuele spechten of bomen onderscheiden, maar kan wel aangeven welke bosgebieden de vereiste karakteristieken vertonen. Mappen op basis van die waarnemingen, kunnen volgens de onderzoekers aangeven welke gebieden de voorkeur wegdragen van de spechten. De localisering van spechten is volgens de wetenschappers belangrijk omdat de soort bestempeld wordt als een goede indicator voor de totale vogeldiversiteit.

"Spechten creëren een biotoop voor heel wat andere bosdieren," merkt onderzoeksleider Kerri Vierling op tegenover BBC News. "Spechten zijn bijzonder selectief over hun leefgebieden." De wetenschappers maakten bij hun onderzoek gebruik van lasermeters in vliegtuigen en in de Icesat-satelliet van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, voor die in augustus buiten dienst werd gesteld. Icesat zou later dit decennium worden vervangen. Icesat werd oorspronkelijk ontwikkeld om de hoogte van het ijsoppervlak in de poolregio's te meten, maar blijkt ook bijzonder efficiënt te zijn in het verzamelen van informatie over de vegetatie in andere regio's van de wereld.

Op basis van die resultaten wordt volgens de wetenschappers ook grondonderzoek ter plaatse gedaan. Onderzoek naar de woudstructuur bleek in het verleden bijzonder arbeidsintensief te zijn, waarbij vele arbeidskrachten moesten worden ingezet om ter plaatse inventarissen op te maken. "Die research levert bijzonder gedetailleerde informatie op, maar zijn relatief beperkt in hun ruimtelijke gegevens," merkt BBC News nog op. "De nieuwe werkmethode zou het onderzoek van biotopen relevanter over grotere gebieden mogelijk kunnen maken. Die resultaten zouden volgens de onderzoekers heel belangrijk kunnen zijn voor de planning van landmanagement en biodiversiteit."

Wereld heeft nog tien jaar om biodiversiteit te redden

De wereld heeft tien jaar tijd om een natuurcrisis te voorkomen. Dat is gezegd op een congres van de Verenigde Naties rond de problematiek van biodiversiteit in de Japanse stad Nagoya. Ryo Matsumoto, minister van milieu van Japan, benadrukte daarbij dat het verlies aan biodiversiteit onomkeerbaar dreigt te worden, tenzij er snel voor een ommekeer kan worden gezorgd. Hij voegde er echter aan toe dat er wel hoop mag geput worden uit het feit dat analyses hebben uitgewezen dat het verlies aan soorten en ecosystemen de wereldwijde economie elk jaar triljoenen dollars kost. Gehoopt wordt dat in Nagoya een nieuwe reeks doelstellingen voor het einde van het decennium kan worden afgesproken.

Ryo Matsumoto wees erop dat alle leven op aarde afhankelijk is van biodiversiteit. "De wereld nadert echter een keerpunt, waarna het verlies aan biodiversiteit onomkeerbaar dreigt te worden," merkte de Japanse milieuminister op. "Indien er geen proactieve inspanningen worden gedaan om de biodiversiteit te bewaren, zou dat keerpunt mogelijk de volgende tien jaar worden bereikt. De voorbije jaren is de milieuproblematiek grotendeels gedomineerd door de klimaatverandering, maar Achim Steiner, executive director van het United Nations Environment Programme (UNEP), stelt dat er op het politieke niveau geen besef is over het belang van het behoud van de biodiversiteit.

"De aarde is de enige planeet in het universum die deze vorm van leven heeft," voerde Steiner aan. "Dat alleen zou iedereen aan het denken moeten zetten. Belangrijker is nog echter dat we de fundamenten van het leven op deze planeet aan het ondermijnen zijn. Maar op het intergouvernementele vlak blijkt het bijzonder moeilijk te zijn om het belang van deze problematiek te beseffen." Gehoopt wordt dat economische argumenten het beleid wel zullen kunnen aanzetten om actie te ondernemen. Uit een onderzoek van de Verenigde Naties is immers gebleken dat het verlies aan biodiversiteit een verlies van 2 triljoen dollar tot 5 triljoen dollar veroorzaakt, meestal in armere landen.

Slechts klein gedeelte biodiversiteit gespaard van klimaatverandering

Op het einde van deze eeuw dreigen in de tropische regenwouden slechts 18 procent van het huidige plantenbestand en 45 procent van de huidige dierenpopulatie over te blijven. Dat is de conclusie van een onderzoek van het Department of Global Ecology aan het Carnegie Institution. Tropische wouden omvatten meer dan de helft van alle soorten dieren en plannen van de wereld. Het gecombineerde effect van de klimaatverandering en ontbossing zou deze soorten echter kunnen verplichten om zich aan te passen, te verhuizen of te verdwijnen. Daniel Nepstad, wetenschapper aan het Woods Hole Research Center, stelt dat de uitstoot van broeikasgassen snel moet worden gereduceerd indien de wereld zijn biodiversiteit wil bewaren.

"Deze gebieden dreigen het zwaarst getroffen te zullen worden door de klimaatverandering," merkt onderzoeksleider Greg Asner op tegenover het magazine RedOrbit. "De resultaten van het onderzoek zouden landbeheerders ertoe moeten brengen om in de zwaarst getroffen gebieden hun inspanningen toe te spitsen op het reduceren van de druk van de ontbossing, soorten te helpen om zich aan te passen aan de klimaatverandering of hen de mogelijkheid te bieden om te emigreren. In gebieden die minder zware gevolgen dragen, zou men zich moeten inspannen om de vroegere situatie te herstellen. Het onderzoek moet milieubeschermers helpen vast te stellen waar hun inspanningen het meest efficiënt zullen zijn.

Er wordt opgemerkt dat de klimaatverandering in Zuid-Amerika een impact zou kunnen hebben op twee derde van de totale biodiversiteit van de tropische wouden. Gecombineerd met ontbossing zou volgens Asner alleen al in het Amazone-bassin meer dan 80 procent van de biodiversiteit worden geraakt. In het Congo-gebied komt volgens de onderzoeker de meeste impact van selectieve bosontginning en klimaatverandering, wat een negatieve impact zou kunnen hebben op 35 procent tot 74 procent van de biodiversiteit. In heel Afrika dreigt ongeveer 70 procent van de biodiversiteit kunnen worden aangetast. In Azië wordt vooral gedacht aan ontbossing en houtkap, met een negatieve impact op 60 procent tot 77 procent van de biodiversiteit.