Emissies bereiken recordniveau van 10 miljard ton

De wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide heeft wereldwijd een recordniveau van 10 miljard ton bereikt. Dat betekent een stijging met 5,9 procent tegenover het jaar voordien. Daarmee worden de internationale klimaatdoelstellingen bedreigd. Dat blijkt uit een rapport van het Tyndall Centre for Climate Change Research aan de University of East Anglia. De onderzoekers merken op dat de uitstoot van koolstofdioxide de voorbije twee decennia met 49 procent is gestegen. Sinds de eeuwwisseling is de uitstoot van fossiele brandstoffen met gemiddeld 3,1 procent per jaar gestegen.

Dat is die keer meer dan de stijging tijdens de jaren negentig. Ook dit jaar wordt een toename van de uitstoot met 3,1 procent verwacht. De totale emissies - met inbegrip van het verbranden van fossiele brandstoffen, productie van cement, ontbossing en ander landgebruik - hebben voor de eerste keer een niveau van 10 miljard ton bereikt. De helft van die emissies bleef in de atmosfeer, waar een niveau van 389,6 partikels per miljoen is bereikt. De rest wordt opgevangen door oceanen en landopslag.

Door de wereldwijde economische crisis werd twee en drie jaar geleden een tijdelijke daling van de emissies opgetekend, maar dat effect is door de economische heropleving teniet gedaan. Er wordt opgemerkt dat zowel de industrielanden als de groeimarkten verantwoordelijk waren voor de uitstoot. De onderzoekers voegen er aan toe dat de industrielanden door internationale handel een gedeelte van hun emissies hebben geëxporteerd. De belangrijkste emissie-landen zijn China, de Verenigde Staten, India, Rusland en de Europese Unie.

Vijf landen vertegenwoordigen helft wereldwijde uitstoot koolstofdioxide

Meer dan de helft van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide is afkomstig van amper vijf landen. Dat blijkt uit cijfers van het bedrijf bedrijf Maplecroft, gespecialiseerd in risico-analyses. Er wordt aan toegevoegd dat tien landen verantwoordelijk zijn voor twee derde van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide. De eerste plaats wordt ingenomen door China, gevolgd door de Verenigde Staten, India, Rusland en Japan. De top tien wordt rond gemaakt door Brazilië, Duitsland, Canada, Mexico en Iran.

Drie van de zes eerste landen in de top tien zijn naties met een snelle economische groei. China produceert 9.441 megaton emissies per jaar. Het merendeel van de emissies bestaat uit koolstofdioxide, te wijten aan de massale vraag naar energie. Hernieuwbare energie kent weliswaar een stijging, maar blijft nog altijd marginaal in vergelijking met het gebruik van fossiele brandstoffen. India komt aan een uitstoot van 2.275,45 megaton, in belangrijke mate te wijten aan methaan dat door de landbouw wordt gegenereerd.

"Hoewel het energieverbruik per hoofd van de bevolking in China en India relatief beperkt blijft, is de totale energievraag op nationaal niveau gigantische," merkt Chris Las, analist bij Maplecroft, op. "In combinatie met de grote gebruik van steenkool en andere fossiele brandstoffen, resulteert dat in beide landen in grote emissie-niveaus." Brazilië komt aan een uitstoot van 1.144 megaton, maar dat aandeel zou volgens Maplecroft gevoelig hoger liggen indien ook de ontbossing in rekening zou worden gebracht.

Koolstofdioxide grondstof voor hoger rendement olievelden

De Verenigde Staten moeten hun inspanningen opdrijven om de opslag van koolstofdioxide te promoten, in combinatie met een hogere binnenlandse olieproductie. Daardoor zou binnenlandse energiewinning kunnen worden opgedreven, terwijl tegelijkertijd de uitstoot van broeikasgassen gevoelig zou kunnen worden teruggeschroefd. Dat is de conclusie van een rapport van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) en de University of Texas.

"De oliesector heeft decennia koolstofdioxide ingezet om olie uit mature velden te winnen," merken de onderzoekers op. "Die koolstofdioxide werd meestal uit natuurlijke bronnen gehaald. Maar ook industriële bronnen, zoals steenkoolcentrales, zouden kunnen worden aangewend, waarbij ook tegemoet gekomen zou worden aan de bezorgdheid van het publiek over de uitstoot van broeikasgassen." Er wordt wel opgemerkt dat daarvoor een aantal hindernissen uit de weg moeten worden geruimd.

Daarbij wordt gewezen op de ontwikkeling van de nodige infrastructuur, regelgeving en economische incentives om de bevoorrading van koolstofdioxide te stimuleren. "Daarvoor moet het wetenschappelijk onderzoek worden gestimuleerd en moet ook de politiek zijn verantwoordelijkheid nemen," voeren de onderzoekers aan. In het rapport wordt opgemerkt dat de mogelijkheden van emissie-opslag door een verhoogde olieproductie enorme mogelijkheden biedt.

Daarbij wordt gewag gemaakt van 3.500 gigawattuur, wat overeenkomt met vijftien jaar productie van koolstofdioxide van Amerikaanse steenkoolcentrales. De injectie van koolstofdioxide in de ondergrond zou de binnenlandse olieproductie tegen het einde van het volgende decennium met ongeveer drie miljoen vaten per dag kunnen opdrijven. Dat betekent een stijging met meer dan 50 procent tegenover het huidige niveau.

Europese emissiehandel zorgt slechts voor 0,3 procent besparing

Het huidige systeem van emissiehandel in de Europese Unie zal uiteindelijk niet meer dan 0,3 procent besparingen op de totale uitstoot van broeikasgassen hebben opgeleverd. Dat is de conclusie van een rapport van de klimaatgroep Sandbag. Het huidige Europese emissie-systeem werd drie jaar geleden ingevoerd en loopt over twee jaar af. Er wordt aan toegevoegd dat het huidige systeem er uiteindelijk toe zou kunnen leiden dat er tijdens het grootste gedeelte van het decennium in de praktijk meer emissies worden gegenereerd dan er besparingen worden gerealiseerd. Sandbag voegt er aan toe dat er dan ook dringend aanpassingen aan het huidige systeem dienen te gebeuren.

Uit berekeningen van Sandbag blijkt dat de huidige Europese emissiehandel bij industriële installaties slechts een besparing van 32 miljoen ton koolstofdioxide zal opleveren. Dat is slechts een kleine fractie van de totale Europese industriële emissies, die zouden oplopen tot 32 miljoen ton. Er wordt aan toegevoegd dat die besparingen heel waarschijnlijk niet in Europa zullen plaats hebben, maar door kredieten in andere regio's zullen worden gerealiseerd. Dat zou betekenen dat de Europese emissies in praktijk over zes jaar met 34 procent zouden zijn opgelopen. Er wordt aan toegevoegd dat een aantal vervuilende sectoren, zoals staal en cement, tijdens de economische crisis door de verlaagde productie een reserve aan emissie-rechten hebben opgebouwd.

Door die reserves kunnen de betrokken sectoren volgens Sandbag bij een heropleving opnieuw volop emissies veroorzaken zonder boven hun toegewezen kredieten uit te stijgen. "De betrokken vervuilers zullen dan ook niet worden aangezet om hun efficiëntie te verbeteren," merkt de klimaatgroep op. Een woordvoerder van Connie Hedegaard, Europees Commissaris voor klimaatbeleid, zegt in het algemeen akkoord te kunnen gaan met de analyse van Sandbag, maar niet met de visie op het Europees beleid tegenover de problematiek. De woordvoerder stelt dat de Europese emissiehandel een fundamentele verandering heeft ondergaan die in de toekomst tot een grotere efficiënte zal leiden.

Emissierechten Poolse krachtcentrales gecontesteerd

Polen is van plan om tientallen miljoenen uitstootkredieten uit te delen voor nieuwe krachtcentrales. Die plannen krijgen heel wat kritiek van milieugroepen, maar Connie Hedegaard, Europees Commissaris voor klimaatbeleid, merkt op dat er geen reden tot bezorgdheid is. De Europese emissiehandel heeft de voorbije jaar aan ongeveer tienduizend grote industriële sites in de Europese Unie verplicht om rechten te kopen en verkopen om de uitstoot van broeikasgassen te financieren. Het systeem wordt echter geconfronteerd met een overtoewijziging aan kredieten, waardoor de prijs van de vergunningen is gedaald en ondernemingen grote winsten hebben kunnen realiseren uit het principe.

Bijna twee jaar geleden werd een akkoord bereikt over een herziening van het systeem. Dat zou over drie jaar moeten ingaan. Daarbij zouden bedrijven niet langer kredieten kunnen krijgen van de overheid, maar alle rechten op emissiebeurzen moeten kopen. Een aantal Oost-Europese landen, die vaak nog op kolencentrales werken, heeft dat voorstel echter verworpen omdat de bijsturing van het systeem te duur zou zijn. Die landen kregen de toelating om nog tot het einde van het decennium gratis uitstootrechten uit te delen, terwijl ze ondertussen hun elektriciteitsproductie zouden moderniseren. Milieugroepen stellen echter dat de Poolse centrales gratis rechten zouden krijgen om jaarlijks 33,6 miljoen ton broeikasgassen te produceren.

Het Wereldnatuurfonds merkt op dat die rechten gelijk zijn aan de totale uitstoot van landen zoals Noorwegen of Slovakije. Indien die plannen worden toegelaten, zal de Poolse energiemix volgens de organisatie nog voor vele decennia gedomineerd worden door steenkool. De maatregel zou de Europese coherentie op het gebied van klimaatverandering volgens de organisatie helemaal doorbreken. Europees Commissaris Hedegaard voert echter aan dat de gratis uitstootrechten over drie jaar 70 procent van de totale kredieten vertegenwoordigen, maar gradueel worden afgebouwd naar het einde van het decennium. Er wordt aan toegevoegd dat de betrokken centrales op het ogenblik van de overeenkomst al waren voorbereid of in opbouw.