Oudste regenwouden cruciaal voor tropische biodiversiteit

De ongerepte oude regenwouden zijn cruciaal voor het behoud van de tropische biodiversiteit. Dat is de conclusie van een internationale groep wetenschappers. Door bosontginning en uitbreiding van de landbouw zijn nog slechts weinig ongerepte tropische wouden overgebleven en elders kan men volgens onderzoeksleider Luke Gibson van de National University of Singapore niet diezelfde biodiversiteit terugvinden. In tegenstelling tot wat vele wetenschappers aanvoeren, is de biodiversiteit van gedegradeerde bosgebieden volgens Gibson relatief beperkt.

"Er zijn geen alternatieven voor deze ongerepte regenwouden," merkt Gibson op. "Elke ingreep heeft onvermijdelijk een negatieve impact op de biodiversiteit." De onderzoekers stellen dat een selectieve bosontginning - waarbij slechts in een gebied slechts een beperkt aantal bomen wordt gerooid - de minst grote impact heeft op de biodiversiteit. Er wordt echter aan toegevoegd dat het vastleggen van natuurreservaten cruciaal zullen zijn om de resterende ongerepte gebieden te beschermen en kunnen bijdragen om de uitstoot van broeikasgassen terug te schroeven.

De onderzoekers merken echter op dat het behoud van deze tropische natuurreservaten lang niet zeker is. "Steeds meer natuurgebieden raken gedegradeerd en worden verkleind of helemaal opgegeven," waarschuwen ze. "Het is dan ook cruciaal dat absoluut wordt vastgehouden aan de laatste grote ongerepte bosgebieden in deze natuurreservaten." Uit het onderzoek blijkt dat de tropische wouden in Azië de grootste verliezen hebben geleden op het gebied van biodiversiteit.

Godsdiensten kunnen belangrijke partner zijn voor natuurbehoud

Onderzoekers van de Oxford University hebben een project opgestart om een wereldkaart van religieuze sites en heiligdommen samen te stellen. Er wordt opgemerkt dat religieuze wouden en heilige sites één de grootste biodiversiteit van de wereld kennen en onder meer de biotoop vormen van een aantal bedreigde soorten. De onderzoekers schatten dat religieuze groepen ongeveer 8 procent van de oppervlakte van de wereld in bezit hebben, waarvan het grootste gedeelte uit bosgebieden bestaat. Heilige sites zouden ongeveer 15 procent van de totale wereldoppervlakte omvatten.

"Religieuze wouden en heilige sites staan meestal onder het beheer van verantwoordelijken van de gelovige gemeenschap, maar de meeste genieten geen formele bescherming," stippen de onderzoekers aan. De wetenschappers van het Biodiversity Institute van de Oxford Martin School zeggen te hopen dat hun onderzoek ertoe dan leiden dat deze concentraties van biodiversiteit tenvolle kunnen worden beschermd door officiële kanalen zoals regionale en nationale overheden.

"Religieuze groepen kunnen een belangrijke rol spelen als partner voor natuurbehoud," voeren de onderzoekers aan. Een oorspronkelijk project werd opgestart in samenwerking met de Alliance of Religions and Conservation (ARV), maar daarbij werd alleen rekening gehouden met gebieden die eigendom zijn van grote religieuze stromingen. De Britse wetenschappers hopen nu echter ook een samenwerking tot stand te kunnen brengen met kleinere geloofsgemeenschappen.

Illegale dierenhandel steeds meer gesofisticeerd

De massale en steeds meer gesofisticeerde internationale illegale handel in flora en fauna door de georganiseerde misdaad, gekoppeld aan verouderde opsporingsperiode van de gerechtelijke autoriteiten, zorgen voor een decimering van een aantal bijzonder kostbare diersoorten, zoals neushoorns, tijgers en olifanten. De stroperij heeft voor een aantal soorten een historisch hoog niveau bereikt. Dat is de conclusie van een rapport van Elizabeth Bennett, natuurbeschermer bij de Amerikaanse Wildlife Conservation Society (WCS).

"Een groot gedeelte van de illegale handel wordt gedreven door rijke Oost-Aziatische markten, die blijkbaar een onverzadigbare appetijt voor wilde dieren hebben," merkt Bennett op in het webmagazine ScienceDaily. "Georganiseerde misdaadbendes zijn er volgens haar bovendien in geslaagd met gesofisticeerde smokkelmethodes door te dringen tot dierenpopulaties die tot nu toe relatief beveiligd waren. Onder meer wordt er gebruik gemaakt van verborgen compartimenten in containers, snel wijzigende smokkelroutes en het gebruik van e-commerce, die moeilijk opgespoord kan worden."

In het rapport wordt opgemerkt dat in Zuid-Afrika tussen januari en oktober van vorig jaar bijna 230 neushoorns het slachtoffer werden van stropers. Ook wordt er opgemerkt dat er in het wild nog amper 3.500 tijgers leven. Dat is minder dan 7 procent van hun historische populatie. Bennett merkt op dat niet alleen de natuur het slachtoffer is van die praktijken, maar vaak verliezen ook lokale gemeenschappen daardoor een belangrijke bron van inkomsten.

Westers getint natuurbehoud dreigt mislukking te worden

Ecotoerisme en westers-getinte conservatie-project vormen een bedreiging voor het wildbestand, beschadigen het leefmilieu en leiden tot een migratie en criminalisering van lokale bevolkingsgroepen. Dat schrijf Rosaleen Duffy, expert op het gebied van ethische dimensies van het behoud en management van de natuur, in haar boek 'Nature Crime: How We're Getting Conservation Wrong'. Buitenlandse toeristen vragen volgens haar naar uitgelezen stranden en safari's, maar dat heeft volgens haar geleid tot ontwikkelingen waarvan de natuur geen baten uit haalt, zoals kustbebouwing, het boren van waterbronnen en het saneren van mangroven en bossen.

"Bij het oprichten van natuurreservaten komt de lokale bevolking vaak tot de vaststelling dat hun dagelijkse activiteiten - zoals de jacht en het verzamelen van hout - plots illegaal zijn geworden," merkt Duffy op. "Bovendien hebben goedbedoelde pogingen om de biotoop van bedreigde diersoorten te redden, geleid door de creatie van gebieden waar geen mensen meer toegelaten worden. Dat heeft over de hele wereld geleid tot de gedwongen verhuis van miljoenen mensen." Duffy merkt daarbij op dat de westerse benadering van conservatie er verkeerdelijk vanuit gaat dat de mens de vijand is van het natuurbehoud. Tegelijkertijd gaat men er volgens haar even onterecht vanuit dat conservationisten de redders van de natuur zijn.

Door het onvermogen om die conflicten aan te pakken en een goede samenwerking te ontwikkelen met de lokale bevolking, luidt het natuurbehoud volgens Duffy vaak zijn eigen falen in. "Pogingen om de natuur te redden zorgen er vaak voor dat gemeenschappen zich tegen de conservationisten keren," voert ze aan. "De initiatieven worden immers vaak ervaren als oneerlijk opgelegde maatregelen, ondanks hun goede bedoelingen. Dat is een bijzonder gevaarlijke evolutie, aangezien die percepties dreigen het natuurbehoud op lange termijn te doen mislukken." Duffy merkt op niet te willen aansturen op het stopzetten van het natuurbehoud, maar wel moeten volgens haar de kosten en baten worden afgewogen, zodat de best mogelijke oplossing voor mensen en dieren kan worden gezocht.

Duffy verwerpt ook het idee dat het ecotoerisme een oplossing is en kan leiden tot een economische ontwikkeling op een duurzame manier. "Vakantiegangers hebben er meestal geen idee van hoe hun toeristische paradijzen zijn gebouwd," merkt ze op. "De toerist gaat ervan uit dat de perfecte landschappen die ze te zien krijgen door de natuur werden gecreëerd. Dat is echter helemaal niet het geval. Toeristische sites zijn kunstmatige omgevingen, waarvoor meestal lokale mensen zijn moeten uitwijken. Ook leidt hotelbouw in tropische gebieden vaak tot het vernietigen van ecologisch belangrijke mangroves en koraalriffen.