Spaanse landbouw beleeft droogste winter in zeventig jaar

Spaanse landbouwers luiden de alarmklok nadat het land de droogste winter in zeventig jaar achter de rug heeft. De voorbije drie maanden werd slechts een gemiddelde neerslag van 55 liter per vierkante meter opgetekend, wat gevoelig lager ligt dan het normale niveau van ongeveer 200 liter. De droogste winter na de tweede wereldoorlog werd tot nu toe opgetekend in het begin van de jaren tachtig, maar ook toen viel er volgens Angel Rivera, woordvoerder van de Spaanse metereologische dienst, nog altijd 30 liter per vierkante meter meer dan de voorbije maanden.

Door de abnormale droge winterperiode wordt Spanje abnormaal vroeg getroffen door bosbranden. Bovendien zijn door de droogte ook talloze oogsten al reddeloos verloren, terwijl boerderijdieren geen gras meer vinden om zich te voeden. De Spaanse waterreserves zijn inmiddels tot op twee derde van hun normale peil gedaald, waardoor er onvoldoende voorraden zijn om landerijen en weilanden te bevloeien. In eerste instantie werden groenten en granen getroffen, maar ook olijven, druiven en amandelen zouden zijn bedreigd.

Woordvoerders van de Spaanse landbouwers merken op dat in grote gedeelten van Andalusië en Aragon de landbouwgronden al hopeloos zijn verloren en regen geen redding meer zal kunnen brengen voor de oogsten van dit jaar. In de omgeving van Granada wordt geraamd dat de olijfteelt 35 procent van zijn productie zou kunnen verliezen, terwijl bij groenten rekening gehouden wordt met een verlies van 50 procent. In Galicië, Asturië en Castilla y Leon moet extra diervoeding worden aangekocht, waardoor de productiekosten met minstens 20 procent zouden stijgen.

Milde droogte was voldoende voor doodvonnis Maya-cultuur

In tegenstelling tot wat eerder werd vermoed, bleek er geen extreme droogte nodig om de Mayabeschaving te doen instorten. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan het Yucatan Center for Scientific Research in Mexico en de University of Southampton in Groot-Brittannië. De onderzoekers merken op dat de negende en tiende eeuw na Christus geconfronteerd werd met een matige droogteperiode, waarbij de neerslag met 40 procent afnam, maar dat was volgens hen voldoende om de Maya-beschaving te doen instorten, wellicht gecombineerd met sociale en politieke factoren.

De Maya's vormden meer dan vijfhonderd jaar lang een de rijkste en meest geavanceerde beschavingen van de wereld. Het imperium van de verschillende Maya-koninkrijken strekte zich uit over het Mexicaanse schiereiland en grote delen van Belize, Guatemala en Honduras. Tijdens de laatste tweehonderd jaar van de Maya-periode raakten de koninkrijken in verval en kende de bevolking een sterke inkrimping. Voor die ineenstorting zijn allerlei verklaringen opgeworpen, waaronder rivaliteit tussen verschillende koningen en sociale opstanden.

Droogte, die volgens sommige onderzoekers tijdens die periode extreem geweest zou zijn, wordt ook al langer als een reden voor het verdwijnen van de Maya-cultuur genoemd. Volgens de nieuwe studie was er inderdaad sprake van een droogteperiode, waarbij er tijdens de zomer minder tropische stormen optraden. Toch was er volgens hen geen sprake van een extreme droogte, want dan zouden er meerdere seizoenen op rij minder regen moeten zijn gevallen.

De milde droogte bleek volgens de onderzoekers samen met andere factoren echter wel voldoende om het Maya-imperium steeds verder te doen afkalven. "Uit eerder onderzoek bleek al dat de Maya's landbouwmethoden hanteerden waarbij ze sterk afhankelijk waren van regen," wordt er opgemerkt. "Er liepen geen rivieren door hun leefgebied en bovendien kapten de Maya's veel bosgebieden, wat de omgeving kwetsbaar maakte voor tijdelijke droogtes."

Droogteperiode kan ecosysteem definitief veranderen

Frequente en zware droogtes kunnen een blijvende impact hebben op ecosystemen. Dat is de conclusie van een onderzoek aan de Oregon State University naar de gevolgen van een zware droogteperiode in de French Joe Canyon in de Amerikaanse staat Arizona. De onderzoekers merken op dat het ecosysteem na de droogteperiode een totaal andere dynamiek vertoont en ook geen signalen kunnen worden opgemerkt van een terugkeer naar de oorspronkelijke toestand.

De French Joe Canyon werd het voorbije decennium door zware droogtes getroffen. Daardoor droogde de rivier verscheidene keren volledig uit. "Dat zorgde voor een fundamentele verschuiving in fauna en flora," stipt David Lytle, professor zoölogie aan de Oregon State University, aan. "Populaties die in het gebied honderdduizenden jaren aanwezig zijn geweest, bleken te verdwijnen en vervangen te worden door andere soorten. Extreme droogtes kunnen voor een catastrofale regime-verandering zorgen waarvan bepaalde soorten zich nooit meer herstellen."

"Voor de droogteperiodes was French Joe Canyon een schitterende oase met een grote diversiteit aan vegetatie, vogels en zeldzame soorten," benadrukt Lytle. "De droogteperiodes hebben er niet voor gezorgd dat de biodiversiteit is afgenomen, maar wel kunnen er nu totaal andere soorten worden opgemerkt. Het fenomeen situeert zich echter in het hele gebied, wat bepaalde soorten uit de regio zou kunnen verdrijven of helemaal doen uitsterven als ze compleet op de specifieke omstandigheden van de omgeving waren afgesteld."

Droogte Texas zal lange tijd gevolgen hebben voor natuur

De heersende droogte in Texas zal gedurende lange tijd een impact hebben op de natuur van de Amerikaanse staat. Dat zegt Jeff Bonner, bioloog bij het Texas Parks and Wildlife Department. Texas beleeft één van de droogste jaren uit zijn geschiedenis, waardoor hele ecosystemen moeten strijden om te kunnen overleven omdat rivieren, bronnen en meren herleid zijn tot droge zandvlaktes of in het beste geval grote modderpoelen.

"Sinds januari heeft Texas slechts ongeveer 6 inches regen gekend, terwijl het gemiddelde op 13 inches ligt," merkt het persbureau Associated Press op. "Uit voorspellingen van het Amerikaanse Climate Prediction Center zou die situatie mogelijk tot in de loop van volgend jaar kunnen blijven duren. De hitte heeft waterreservoirs doen verdampen, heeft planten vernield en een grote sterfte onder het wildbestand veroorzaakt. Het waterpeil in sommige rivieren en meren is gedaald tot het laagste niveau sinds de jaren vijftig, toen Texas door de grootste droogte uit zijn geschiedenis werd getroffen."

"Door het gebrek aan planten groeien er weinig planten, waardoor er ook minder insecten zijn om voor de bestuiving te zorgen," voert Bonner aan. "Dat leidt ertoe dat herbivoren lage reproductiecijfers kennen, waardoor ook predatoren minder prooien vinden en op hun beurt een lagere reproductie kennen." Bonner heeft het over een gigantisch domino-effect. Door de enorme omvang van Texas zullen die effecten volgens hem ook buiten de staatsgrenzen worden gevoeld.

Onder meer trekvogels zullen volgens hem door het gebrek aan bevoorrading in Texas verder moeten vliegen en dus meer energie verbruiken. "Daardoor zullen ook daar de reproductiecijfers dalen," voert Bonner aan. "Een aantal vogelsoorten vliegen door tot Centraal-Amerika, waar er veel regenval is geweest en er meer insecten zijn dan gewoonlijk. Door de droogte in Texas dreigen echter onvoldoende vogels Centraal-Amerika bereiken om op die insecten te jagen. De impact van de droogte in Texas is dan ook verstrekkend."

De volgende jaren zullen er volgens Bonner grote dalingen in de wildpopulaties moeten worden vastgesteld.